محمد الريشهري
137
علم و حكمت در قرآن و حديث ( فارسى )
زير زبانش نهفته است و آنچه در ادب است : بر هر كه مى خواهى منّت بنه تا امير او باشى و به هركه مى خواهى اظهار نياز كن تا اسير او گردى و به هركه مى خواهى بى نيازى نشان ده ، تا همانند او باشى . 358 . امام على عليه السلام - در سفارش به پسرش ، امام حسن عليه السلام - : چه سخن حكيمانه اى جامعتر از اينكه آنچه را براى خود مى پسندى براى مردم بپسند و آنچه را براى خود ناخوش مى دارى ، براى آنها هم ناخوش دار . 359 . شريح بن هانى : اميرمؤمنان على عليه السلام از پسرش امام حسن عليه السلامپرسيد : فرزندم ! عقل چيست ؟ گفت : دلت آنچه را بدان سپرده اى نگاه دارد . فرمود : دورانديشى چيست ؟ گفت : چشم به راه فرصت بودن و آنچه برايت ممكن شد زود انجام دادن . فرمود : بزرگوارى چيست ؟ گفت : خسارتها را بر دوش كشيدن و مكارم را بنانهادن . فرمود : گذشت چيست ؟ گفت : درخواست كننده را پاسخ دادن و رسيده را بخشش كردن . فرمود : تنگ نظرى چيست ؟ گفت : اينكه كم را اسراف بينى و آنچه را انفاق كردى ، تلف بپندارى . فرمود : رقّت چيست ؟ گفت : كم را جستجو كردن و از ناچيز بازداشتن . فرمود : تكلّف چيست ؟ گفت : چنگ زدن به آنچه تو را ايمن نمى سازد و توجه به چيزهايى كه به كار تو نمى آيد فرمود : نادانى چيست ؟ گفت : پيشى جستن از فرصت فراهم نيامده و خوددارى از پاسخ ؛ هرچند در موارد بسيارى سكوت ياور نيكويى است ، حتى اگر فصيح باشى . سپس آن حضرت صلوات اللّه عليه به فرزندش ، حسين عليه السلام رو كرد و به دو فرمود : فرزندم ! سرورى چيست ؟ گفت : نيكى به خاندان و تحمل خسارتهاى ديگران . فرمود : توانگرى چيست ؟ گفت : كم بودن آرزوهايت و خشنودى به آنچه تو را بسنده است . فرمود : نادارى چيست ؟ گفت : طمع و نااميدى فراوان . فرمود : فرومايگى چيست ؟ گفت : مرد خود را حفظ كند و ناموسش را تسليم كند . فرمود : حماقت چيست ؟ گفت : دشمنى تو با اميرت و هركه بر سود و زيان تو توانايى دارد . پس حضرت به حارث اعور رو كرد و فرمود : اى حارث ! اين حكمتها را به